สำนักธรรมศาสตร์และการเมือง | Academy of Moral and Political Sciences

ศ. ดร.ภัทรพร สิริกาญจน ภาคีสมาชิก ธรรมาภิบาล คือ การบริหารจัดการที่ดีโดยให้คุณค่าและความสำคัญแก่ชุมชน แต่ในขณะเดียวกันก็ไม่ละเลยปัจเจกบุคคล  ผู้บริหารหรือผู้ปกครองที่มีธรรมาภิบาลจำเป็นต้องมีความยุติธรรม (justice) และความสำนึกในหน้าที่ของตน เป็นต้น ดังปรากฏในทรรศนะทางปรัชญาการเมืองของจอห์น รอลส์ (John Rawls, ค.ศ. ๑๙๒๑–๒๐๐๒) นักปรัชญาชาวอเมริกันยุคปัจจุบัน  รอลส์มีแนวคิดส่งเสริมสิทธิ เสรีภาพ และความเท่าเทียมกันของประชาชน เนื่องจากปัจจัยเหล่านั้นทำให้ประชาชนได้รับความยุติธรรมในสังคม ประชาชนแต่ละคนจึงไม่สามารถสละสิทธิ เสรีภาพ …

ศ. ดร.ปราณี ทินกรภาคีสมาชิก บทความนี้อธิบายแนวคิดเศรษฐศาสตร์ในการวิเคราะห์สวัสดิการ โดยผู้เขียนเรียงลำดับพัฒนาการ ทางความคิดของนักเศรษฐศาสตร์ที่สำคัญ ทั้งสำนักคลาสสิก และสำนักนีโอคลาสสิก จนมาถึงปัจจุบัน โดยสรุปประเด็นหลักของเศรษฐศาสตร์สวัสดิการว่าเป็ นการศึกษาวิเคราะห์เกี่ยวกับความอยู่ดีมีสุขของคน ทั้งหมดในสังคม จึงให้ความสำคัญต่อการเพิ่มขึ้นของผลผลิตมวลรวมหรือรายได้ประชาชาติ ซึ่งจะเพิ่มขึ้นได้ มากก็ด้วยการใช้ทรัพยากรและปัจจัยการผลิตอย่างมีประสิทธิภาพ และกลไกตลาดที่มีการแข่งขันอย่างเสรี จะก่อให้เกิดผลลัพธ์ดังกล่าว อย่างไรก็ตาม มีนักเศรษฐศาสตร์หลายคนที่เห็นว่า การวิเคราะห์ดังกล่าวเป็นการ ยอมรับสภาวะการกระจายรายได้ตามที่ดำรงอยู่ซึ่งอาจมีความเหลื่อมล้ำมาก รัฐบาลจึงควรให้น้ำหนักแก่ อรรถประโยชน์หรือความพึงพอใจของคนจนมากกว่าคนรวย ซึ่งเป็นการวิเคราะห์เศรษฐศาสตร์ในแนวของสิ่งที่ควรจะเป็น (normative …

รศ. ดร.ธีระพร อุวรรณโณภาคีสมาชิก ความไม่สอดคล้องด้านการรู้คิด (Cognitive dissonance) เลออน เฟสทิงเจอร์ (Leon Festinger, 1957) อธิบายว่า “ส่วนของการรู้คิด ๒ ส่วนมีความสัมพันธ์กันแบบไม่สอดคล้อง หากพิจารณาเฉพาะ ๒ ส่วนนี้เท่านั้น แล้วแง่มุมที่ตรงกันข้ามกับที่ควรจะเป็นของส่วนหนึ่งเกิดตามหลังอีกส่วนหนึ่ง” (น. ๑๓) การวิจัยตามแนวทฤษฎีความไม่สอดคล้องด้านการรู้คิดมี ๔ แนว คือ …

นายกฤษฎา บุณยสมิตภาคีสมาชิก คดีพญาระกาเป็นคดีสำคัญในประวัติศาสตร์ไทยคดีหนึ่ง ซึ่งเป็นคดีพิพาทในข้อหาหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา เนื่องจากพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ทรงพระนิพนธ์บทละครชื่อ “ปักษีปกรณัมเรื่องพญารกา” เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๓ มีข้อความหมิ่นประมาทพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ เสนาบดีกระทรวงยุติธรรม ทำให้เสื่อมเสียพระเกียรติยศอย่างร้ายแรง พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์  ทรงเข้าพระทัยผิดว่าพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทราบเรื่องบทละครแล้ว แต่ไม่ทรงว่ากล่าวอย่างไรในกรณีนี้ จึงทรงโทมนัสน้อยพระทัยยิ่ง ทรงเห็นในขณะนั้นว่าไม่มีทางใดจะทำได้อีกนอกจากการลาออกจากตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงยุติธรรม แล้วพระองค์เสด็จออกจากกรุงเทพฯ ไปโดยมิได้กราบบังคมทูลลาตามธรรมเนียมของเจ้านาย จากนั้นผู้พิพากษาจำนวน ๒๘ นาย ทูลเกล้าฯ …

ศ.สุดาศิริ วศวงศ์ภาคีสมาชิก ประเทศไทยให้ความสำคัญในการคุ้มครองลูกจ้างจากการประสบอันตราย เจ็บป่วย หรือสูญหายจากการทำงาน โดยตรากฎหมายเงินทดแทนขึ้นมาใช้บังคับตั้งแต่ พ.ศ. ๒๔๙๙ โดยได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติแรงงาน พ.ศ. ๒๔๙๙ และปรับปรุงเรื่อยมาจนถึงปัจจุบัน คือ พระราชบัญญัติเงินทดแทน พ.ศ. ๒๕๓๗ แก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติเงินทดแทน (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๖๑  เจตนารมณ์ของกฎหมายเงินทดแทนก็คือ การจัดให้ลูกจ้างได้รับความคุ้มครองช่วยเหลือ และขจัดความไม่แน่นอนในการที่จะเรียกค่าเสียหายที่ได้รับจากการประสบอันตราย เจ็บป่วย …

ศ. ดร.พฤทธิ์ ศิริบรรณพิทักษ์ภาคีสมาชิก โจทย์การพัฒนาประเทศที่สำคัญของไทย คือ การยกระดับขีดความสามารถด้านนวัตกรรมของประเทศ เพื่อให้นวัตกรรมเป็นกลไกใหม่ในการขับเคลื่อนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมให้เป็นประเทศแห่งนวัตกรรม (Innovation Country) และสังคมหลังนวัตกรรม (Post-Innovation Society) ในอันดับที่ดียิ่งขึ้น  ในการยกระดับคุณภาพการผลิต การใช้ และการพัฒนาครู อาจารย์ และบุคลากรทางการศึกษานั้น มีเป้าหมายคือ ครูรุ่นใหม่ต้องเปลี่ยนแปลงกระบวนทัศน์ใหม่ในการปฏิบัติงานสร้างนวัตกร (Creating innovator) และผลลัพธ์ด้านสมรรถนะการสร้างนวัตกรรมของผู้เรียน โดยมีแนวทางเชิงรุกในการยกระดับคุณภาพการผลิตครู คือ …

นางสุนันท์ ไทยลาภาคีสมาชิก ศูนย์ฝึกและอบรมเด็กและเยาวชนบ้านกาญจนาภิเษก ดำเนินการโดยคุญหญิงจันทนี  สันตบุตร ณ พื้นที่ ๓๒ ไร่ ตำบลคลองโยง อำเภอพุทธมลฑล จังหวัดนครปฐม เพื่อเป็นต้นแบบของการแก้ไข ฟื้นฟู เยียวยาเด็กและเยาวชนที่ก้าวพลาด ศูนย์ฝึกฯ บ้านกาญจนาภิเษกรับเยาวชนอายุระหว่าง ๑๖–๒๔ ปีจากสถานฝึกและอบรมเด็กและเยาวชน ๔ แห่ง คือ บ้านกรุณา บ้านมุทิตา บ้านอุเบกขา …

รศ. ดร.ชาย โพธิสิตาภาคีสมาชิก บทความนี้มีวัตถุประสงค์จะเสนอภาพครอบครัวไทย ตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน โดยแบ่งเนื้อหาหลักออกเป็น 2 ส่วน คือส่วนที่ว่าด้วยครอบครัวไทยในอดีต กับส่วนที่เกี่ยวกับความหลากหลายของครอบครัวในปัจจุบัน นักวิชาการไทยหลายคนเชื่อกันว่า ในอดีตครอบครัวไทยส่วนใหญ่เป็นครอบครัวขยาย ต่อมาเมื่อเศรษฐกิจและสังคมพัฒนามากขึ้น รูปแบบการอยู่อาศัยของคนส่วนใหญ่จึงเปลี่ยนเป็นครอบครัวเดี่ยว ความเชื่อนี้อิงอยู่กับแนวคิดที่อธิบายการเปลี่ยนแปลงครอบครัวในสังคมตะวันตก บทความนี้เสนอว่า ครอบครัวไทยส่วนใหญ่ในอดีตเป็นครอบครัวเดี่ยว และเป็นเช่นนั้นมาตลอดจนถึงปัจจุบันนี้ แม้ว่าในช่วงหลายสิบปีที่ผ่านมานี้ ครอบครัวเดี่ยวจะมีสัดส่วนลดลงอย่างต่อเนื่องก็ตาม ในปัจจุบันครอบครัวไทยมีความหลากหลายมากขึ้น จากข้อมูลที่มีอยู่เราอาจจำแนกครอบครัวในปัจจุบันได้ 7 ประเภท คือ …

ผศ. ดร.วงเดือน นาราสัจจ์ภาคีสมาชิก รัฐบัญญัติมอร์ริลล์ ค.ศ. ๑๘๖๒ หรือรัฐบัญญัติวิทยาลัยแลนด์แกรนต์ ค.ศ. ๑๘๖๒ (Land-Grant College Act of 1862) เป็นรัฐบัญญัติที่กำหนดให้จัดสรรที่ดินสาธารณะในทุกมลรัฐหรือดินแดนอิสระที่ยังไม่มีสถานะเป็นมลรัฐ เพื่อให้นำไปหารายได้สำหรับเป็นทุนในการก่อตั้งวิทยาลัยที่เน้นการเรียนการสอนด้านเกษตรกรรมและการช่าง รวมทั้งวิชาชีพอื่นที่สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง เช่น คหกรรมศาสตร์ สัตวแพทย์  รัฐบัญญัติฉบับนี้เสนอโดยนายจัสติน สมิท มอร์ริลล์ (Justin Smith …

ศ.สัญชัย สุวังบุตรภาคีสมาชิก The Ordeal เป็นนวนิยายชุดขนาดยาวเชิงประวัติศาสตร์รวม ๓ เล่มจบ ซึ่งเป็นงานประพันธ์ของอะเล็กเซย์ ตอลสตอย นักเขียนเรืองนามของสหภาพโซเวียต  งานประพันธ์เรื่องนี้เขียนขึ้นในช่วงที่รัฐบาลบอลเชวิคกำลังรณรงค์สร้างชาติรัสเซียใหม่บนเส้นทางสังคมนิยมและประเทศเพิ่งฟื้นตัวจากความผันผวนของสงครามกลางเมืองรัสเซีย (ค.ศ. ๑๙๑๘–๑๙๒๑)  The Ordeal แบ่งเป็น ๓ เล่ม คือ The Sisters, 1918 และ Bleak Morning …