คดีพญาระกา–บทเรียนจากประวัติศาสตร์ไทย

นายกฤษฎา บุณยสมิต
ภาคีสมาชิก

คดีพญาระกาเป็นคดีสำคัญในประวัติศาสตร์ไทยคดีหนึ่ง ซึ่งเป็นคดีพิพาทในข้อหาหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา เนื่องจากพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ทรงพระนิพนธ์บทละครชื่อ “ปักษีปกรณัมเรื่องพญารกา” เมื่อ พ.ศ. ๒๔๕๓ มีข้อความหมิ่นประมาทพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์ เสนาบดีกระทรวงยุติธรรม ทำให้เสื่อมเสียพระเกียรติยศอย่างร้ายแรง พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมหลวงราชบุรีดิเรกฤทธิ์  ทรงเข้าพระทัยผิดว่าพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทราบเรื่องบทละครแล้ว แต่ไม่ทรงว่ากล่าวอย่างไรในกรณีนี้ จึงทรงโทมนัสน้อยพระทัยยิ่ง ทรงเห็นในขณะนั้นว่าไม่มีทางใดจะทำได้อีกนอกจากการลาออกจากตำแหน่งเสนาบดีกระทรวงยุติธรรม แล้วพระองค์เสด็จออกจากกรุงเทพฯ ไปโดยมิได้กราบบังคมทูลลาตามธรรมเนียมของเจ้านาย จากนั้นผู้พิพากษาจำนวน ๒๘ นาย ทูลเกล้าฯ ถวายหนังสือลาออกจากราชการตามไปด้วย  ทำให้เกิดเหตุเสียหายแก่ราชการกระทรวงยุติธรรม เมื่อพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงทราบเหตุ จึงทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้ตั้งคณะผู้พิพากษาศาลรับสั่งทำการชำระคดีซึ่งใช้เวลาในการพิจารณาพิพากษาได้อย่างถูกต้องและรวดเร็ว และต่อมามีพระบรมราชวินิจฉัยให้ลงโทษพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ ฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา เต็มตามโทษที่กำหนดในกฎหมายลักษณะอาญา ร.ศ. ๑๒๗ คดีพญาระกา ส่งผลกระทบกระเทือนต่อการบริหารราชการแผ่นดินโดยเฉพาะราชการในกระทรวงยุติธรรมเป็นอย่างมาก และก่อให้เกิดความบาดหมางในระหว่างพระราชวงศ์หลายประการ ประการสำคัญทำให้พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวทรงได้รับความกระทบกระเทือนพระราชหฤทัยในเรื่องที่เกิดขึ้นอย่างมากถึงกับทรงมีพระราชหัตถเลขาไว้ว่า “รอนชีวิตอย่างแรง” บทเรียนจากคดีพญาระกาจึงเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ไทยที่ควรนำมาเป็นตัวอย่างสำหรับประกอบการพิจารณาเกี่ยวกับการปฏิรูปและการแก้ไขปัญหาบางประการของกระบวนการยุติธรรมไทยปัจจุบัน

Academy of Moral and Political Sciences

สำนักวิทยาศาสตร์ ราชบัณฑิตยสภา

View all posts by Academy of Moral and Political Sciences →

7,881 thoughts on “คดีพญาระกา–บทเรียนจากประวัติศาสตร์ไทย

  1. I’m gone to tell my little brother, that he should also pay
    a quick visit this website on regular basis to get updated from latest news
    update.

  2. We’re a gaggle of volunteers and opening a brand new scheme in our community.
    Your web site provided us with useful info to work on. You have performed a formidable process and our entire
    community will probably be grateful to you.

  3. What are you stating, man? I recognize everyones got their own opinion, but really? Listen, your website is cool. I like the hard work you put into it, specifically with the vids and the pics. But, come on. Theres gotta be a better way to say this, a way that doesnt make it seem like most people here is stupid!

  4. 190861 284866I enjoy reading write-up. Hope i can uncover much more articles like this one. Thanks for posting. 749168

  5. The other day, while I was at work, my sister stole
    my iPad and tested to see if it can survive a thirty
    foot drop, just so she can be a youtube sensation. My apple ipad is now destroyed and she
    has 83 views. I know this is completely off topic but I had to share it
    with someone!

  6. Pingback: madridbet
  7. Pingback: meritroyalbet
  8. Pingback: meritroyalbet
  9. Pingback: eurocasino
  10. You must be burned out from answering all of these comments. How do you do it?
    Thank you for the nuggets of info. for us newbie bloggers. You offered excellent tactics that are easy and doable. If only I could blog in my sleep…
    Feel free to surf to my website – https://main7.net/woori/

  11. Pingback: meritroyalbet
  12. Pingback: bahis siteleri
  13. Pingback: 2advantage
  14. I have read so many posts about the blogger lovers however this post is really a good piece of writing, keep it up

  15. Pingback: meritking
  16. I carry on listening to the reports talk about getting boundless online grant applications so I have been looking around for the best site to get one. Could you tell me please, where could i get some?

  17. Breakfast, waking up the brain before spinning the slotxoth, chosen games, well-known slot machines, slotxo, simple to break, endless money, slots Among the pg slot games, it is the one that piques players’ curiosity the most. slotxoth

  18. apollo slot pg หากคุณนั้น ปราถนา พึงพอใจ หรือมั่นใจ100 % ในการลงทุน พีจี เรามีทางเลือก มากมาย พร้อมโปรโมชั่นดีๆ จากทางเรามากมาย

  19. สล็อต pg ยอดเยี่ยมเกมออนไลน์ สล็อตบนโทรศัพท์มือถือ แบบใหม่ปัจจุบัน ของโลกแบบอย่างเกมแบบใหม่ ไม่มีเบื่อ ไม่ซ้ำซาก พีจี แบบการเล่นเดิมๆอีกต่อไปก็มีโปรทุกๆวัน เล่นให้เพลินใจ 

  20. betway365 ยินดีต้อนรับเข้าสู่เว็บไซต์ คาสิโนออนไลน์ เราคือเว็บที่มี คาสิโนออนไลน์ ที่ครบครันที่สุด บาคาร่า บาคาร่าออนไลน์ และกราฟิกสวยที่สุด

  21. Pingback: A片
  22. Pingback: pornoizle}
  23. I would like to thnkx for the efforts you have put in writing this site. I am hoping the same high-grade site post from you in the upcoming as well. Actually your creative writing skills has encouraged me to get my own site now. Actually the blogging is spreading its wings fast. Your write up is a great example of it.

  24. Use all of your senses to get turned on where to buy cialis online forum Medications that are known to interact with sildenafil include nitrates, which are often prescribed for chest pain, and guanylate cyclase stimulators such as Adempas riociuguat for pulmonary hypertension

  25. This time, although he has not yet arrived in Beijing, he has once again felt the changes in Kaifeng, and his sense of anticipation has skyrocketed, just like a wanderer who has returned after a long absence buy cialis generic